Toen ik famous last words intypte op mijn alternatieve zoekmachine - om allerlei voor de hand
liggende redenen gebruik ik Google zo weinig mogelijk - kreeg ik een hele reeks verschillende
verwijzingen, van documentaires met laatste interviews met bekende mensen tot lijstjes met
beroemde laatste woorden. Op die lijstjes stonden een paar die ik al kende, maar stonden niet de
famous last words die ik god ken en al helemaal niet de famous last words die we vandaag in het
evangelie van Mattheus hebben gehoord. De opdracht van Jezus aan zijn leerlingen om te dopen
en de belofte van zijn aanwezigheid. Het eerste wat Jezus in het evangelie van Mattheus zegt gaat
over de doop, zijn doop, en het laatste wat hij zegt gaat ook over de doop, maar dan de doop van
de volkeren, van ons. Toeval?

In deze periode van het kerkelijk jaar helpen de schilderingen in onze Cenakelkerk mij om wat we
herdenken en vieren in de eucharistie beter te verstaan. De schildering van Maria Magdalena op
Paasmorgen, die in de tuinman de verrezen Heer herkent, de bange leerlingen die zich opgesloten
hebben en de verrezen Heer die op Paasavond toch binnen komt ( de eerste kapel links), de
emmausgangers die met brandend hart ook op Paasavond terug gaan naar de andere leerlingen.
En dan Jezus met de leerlingen op weg naar de plek van de hemelvaart en de hemelvaart in de
eerste kapel rechts achter. En natuurlijk de Geest van Pinksteren in de koepel en Petrus en de
anderen die niet meer bang naar buiten komen.

Die schilderingen helpen mij omdat de manier waarop Piet Gerrits die feesten geschilderd heeft,
mij aan het denken zetten. Piet Gerrits heeft vaak net ander accenten gelegd dan andere
kunstenaars die ik ken. In de mooie jaren dat ik in Oxford werkte aan mijn proefschrift, ging ik
regelmatig naar de kapel van mij college en keek dan vaak naar de gebrandschilderde ramen. Op
een van die ramen stond het verhaal van hemelvaart afgebeeld zoals we dat in de eerste lezing
gehoord hebben: de leerlingen die naar boven kijken naar een wolk waar de voeten van Jezus
uitsteken en als je goed keek zag je de voetafdrukken van Jezus op de grond alsof hij een reuzen
afsprong maakte. Ik ken ook andere verbeeldingen van de hemelvaart, met Jezus die opstijgt.
Maar Piet Gerrits heeft de hemelvaart anders geschilderd. Hij heeft een zegenende Jezus
geschilderd. Dat kan een eerder moment zijn uit de eerste lezing dan dat verdwijnen in een wolk,
dat kan ook dat slot van het evangelie zijn van Matteus, het moment van de opdracht en de
belofte. Zo 'lees' ik de schildering in de kapel vandaag. En laat ik maar beginnen met de belofte, de
belofte van aanwezigheid.

In een van de grote teksten van het Tweede Vaticaans Concilie, de constitutie over de liturgie, staat een tekst over de aanwezigheid van Christus in de kerk en dan vooral in de liturgie. Telkens
wordt 'aanwezig'herhaald: aanwezig is hij in de mis, aanwezig is hij in de sacramenten, aanwezig is hij wanneer uit Schrift wordt voorgelezen, aanwezig is hij wanneer de kerk bidt en zingt. En
deze haast liturgische tekst eindigt met de verwijzing uit het evangelie van Matteus: Waar er twee of drie in mijn naam aanwezig zijn, ben ik in hun midden (18,20)

Een geschakeerde aanwezigheid. En dat is niet vreemd of iets dat alleen geldt voor de aanwezigheid van Christus. Als ik bij mij thuis rondkijk, zie ik meubels, linnengoed, zilverwerk, serviesgoed die mij aan allerlei mensen doet denken, aan mijn ouders, ooms en tantes, vrienden omdat ik die spullen van hun heb gekregen of geërfd en in en door die spullen zijn zij haast dagelijks aanwezig. En dan heb ik het nog niet over de foto's. Een geschakeerde aanwezigheid van Christus in de liturgie, maar zoals in die concilie tekst ook gezegd wordt, niet alleen in de liturgie. In het evangelie van Matteus staat ook die altijd weer verrassende tekst over wat we het Laatste Oordeel zijn gaan noemen, de terugkomst van de Mensenzoon, de oordelende terugkomst die we ook in onze geloofsbelijdenis noemen. Die tekst is zo verrassend omdat de mensen links en rechts de Heer niet herkend hebben in die eenvoudige en vluchtige daden van barmhartigheid: alles wat jullie voor een van de geringsten van mijn zusters en broeders gedaan hebben of niet gedaan hebben hebben jullie voor mij gedaan of niet gedaan (25, 31-46).

Een geschakeerde en verrassende aanwezigheid, maar daardoor ook een wat lastige aanwezigheid. Als iemand fysiek aanwezig is, is contact makkelijk, en vanzelfsprekend, maar we kennen niet voor niets de uitdrukking 'uit het oog uit het hart'. Als iemand niet fysiek aanwezig is, is het niet meer makkelijk en vanzelfsprekend. Je moet dan moeite doen en ook accepteren dat die aanwezigheid niet altijd voelbaar en merkbaar is. In het Leerhuis hebben we een psalm gelezen waar dat precies in verwoord wordt. Dat die donkere psalm, psalm 88, opgenomen is in de H. Schrift geeft aan dat het niet-ervaren van de aanwezigheid ook bij ons geloof hoort.

En dan die opdracht alle volkeren tot leerlingen te maken en hen te dopen. Leerlingen. Zeker in
deze periode van het jaar nu de eindexamens bezig zijn, jongeren van school af gaan, krijgt leerling
een duidelijk tijdelijke klank, maar we weten ook dat er veel beroepen zijn waarbij dat leren
doorgaat, al dan niet verplicht. Dat is ook in ons geloof het geval, niet verplicht, maar wel
voortdurend. Dat is voor iedere gelovige, voor ieder christen het geval, maar ik weet ook dat er
christenen zijn, die vinden dat ze niets meer hoeven te leren: die weten het al. Ik hoorde op de
radio een journalist vertellen over zijn bezoeken aan zijn familie in de VS, fervente aanhangers van
de huidige president, dat met hen niet te praten was en dat het christenen waren die overal zeker
van waren. Voor mij hoort tot ons geloof dat je voortdurend kritisch kijkt naar jezelf, maar ook
naar andere gelovigen, dat je je laat bevragen, dat je hen bevraagt. Het geloof leeft van vragen.

Maar dat is maar een onderdeel van de opdracht. Jezus geeft zijn leerlingen ook de opdracht te
dopen in de naam van de Vader, de Zoon en de H. Geest. Waarom? Misschien vanwege zijn eigen
doop. Wanneer ik doop, draag ik altijd de doopstola waarop zijn doop geborduurd is. Dat het
eerste dat Jezus in het evangelie van Matteus zegt over zijn doop gaat, dat hij gedoopt wil worden,
en het laatste dat hij zegt over onze doop gaat, is volgens mij geen toeval. Wij zijn in elk geval
gedoopt omdat hij gedoopt is.

Ik weet dat in de traditie van onze kerk de tekst van Paulus over de doop die we elk jaar in de
Paaswake lezen heel bepalend is geworden voor hoe we over de doop nadenken, maar ik merk dat
ik meer en meer het verhaal van de doop van Jezus ben gaan waarderen als ik moet nadenken
over onze doop, mijn doop. Een van de redenen is dat dat verhaal mij beter duidelijk maakt
waarom in die opdracht tot dopen ook staat in de naam van de Vader, de Zoon en de H. Geest. In
dat doopverhaal klinkt uit de hemel de stem die Jezus 'mijn geliefde zoon' noemt en wordt Jezus
met de Geest gezalfd, wordt hij geopenbaard als de Gezalfde Gods, de Messias, de Christus. Hij
wordt daar getekend als iemand die bepaald wordt door relaties, door de relatie met zijn Vader en
door de relatie met de Geest. Ook wij worden door onze doop in de naam van de Vader, de Zoon
en de H. Geest als gelovigen bepaald door die relaties, niet als een min of meer statisch gegeven,
maar als een dynamische agenda. Wij zijn, wij worden kinderen van God wanneer we ons doopsel
serieus nemen, wanneer we ons open stellen voor werkzaamheid van de Geest in ieder van ons,
wanneer wij die verrassende aanwezigheid van Jezus laten zien in ons doen en laten, wanneer we
samen het Onze Vader bidden.