Het bestaat nog steeds, een programma op de BBC waar ik bijna elke week naar luisterde toen ik
in Oxford studeerde, Desert Island disc. Meer dan 2500 afleveringen kent het programma,
begonnen midden in de Tweede Wereldoorlog. Iemand wordt gevraagd welke 10 platen (vroeger)
of cd’s (nu) hij of zij mee wil nemen naar een onbewoond eiland. Op de website van de BBC kun je
zien wie uitgenodigd werden, soms bekende mensen, olympische kampioenen en sporters, politici
zoals Margaret Thatcher en ik herinner me dat ik een keer de zus van de koningin Elisabeth
gehoord heb, prinses Margaret, en dat ik dat ik haar keuze nogal tegen vond vallen.

Ik speel het zelf wel eens als ik voor mijn cd kast sta en merk dan dat ik niet de muziek mee zou
nemen die ik zo’n beetje van buiten ken, en zelfs niet muziek mee zou nemen waar ik
herinneringen aan heb of die ik mooi vind, maar vooral muziek die ik niet helemaal kan vatten, die
zo rijk is dat ik elke keer wat anders hoor. Er is een ander spelletje dat ik dan ook wel eens speel en
dat ik ook ooit op de radio heb gehoord: welke tien of twaalf mensen uit de geschiedenis zou je als
gast aan tafel willen hebben? Welke tien of twaalf mensen uit de geschiedenis vind ik zo belangrijk
of zo interessant dat ik die zou willen uitnodigen? Als ik dan zo’n gastenlijstje maak, merk ik dat er
zoiets speelt als bij die muziek: ik kies dan niet mensen die ik ken of aardig vind, zelfs niet mensen
die ik bewonder, maar mensen aan wie ik vragen zou willen stellen, vragen die te maken hebben
met waarom ze dingen gedaan hebben die ze gedaan hebben of gelaten hebben die ze gelaten
hebben, vragen die met keuzes te maken hebben omdat ik ook met dat soort vragen bezig ben en
ik van hen zou kunnen leren.

Heeft Jezus zijn gesprekspartners daar op de berg Thabor ook om die reden gekozen? Dat is, zeker
op het eerste gezicht, een domme vraag, want op die vraag kun je geen antwoord krijgen. Maar ik
heb door schade en schande ook geleerd dat je meestal vragen niet dom moet noemen, maar dat
je moet doorvragen waarom iemand die vraag stelt. En als ik de vraag stel om welke reden Jezus
op die berg met Mozes en Elia in gesprek is, dan is dat om beter te begrijpen wat daar gebeurt op
die berg.

Wie zijn Mozes en Elia? Het gebruikelijke antwoord is dat dat de twee pijlers van het Oude
Testament zijn. Indrukwekkende figuren. Mozes die zijn geknechte volk uit Egypte heeft geleid om
hen naar het beloofde land te brengen en onderweg zo veel last met hen kreeg, Mozes die zo vaak
de berg, de Sinai op gegaan is om met God te spreken, die van God op de berg de Wet gekregen
heeft met die tien woorden die een goed leven mogelijk moeten maken, die met God pleitte om
zijn volk niet in de steek te laten als het volk weer eens eigenzinnig was geweest. Mozes de
vertegenwoordiger van de Wet.

Elia die de koning en vooral de koningin van zijn tijd onder kritiek heeft gesteld, omdat ze God
ontrouw waren geworden en aan afgoden gingen offeren. Elia die boven op de berg Carmel een
wedstrijd heeft gehouden met de afgoden-priesters over wie nu wel de echte God aanbad. Ze
mochten geen vuur gebruiken, dat moest van hun god komen, maar er kwam niets. Toen Elia bad
tot God kwam er wel vuur. Elia de vertegenwoordiger van de Profeten.

Mozes en Elia, de vertegenwoordigers van de Wet en de Profeten, de twee grote indrukwekkende
pijlers van het Oude Testament. Twee mensen ook in wiens levens het opgaan naar een berg een
belangrijke rol speelt, die op een berg contact met God hebben. Logisch dat Jezus met die twee
bergmensen, met die twee pijlers wil praten en overleggen.

Maar ik denk dat dat maar het halve antwoord is op de vraag waarom Mozes en Elia de
gesprekspartners van Jezus zijn op de berg Tabor. En dat denk ik vanwege de eerste lezing, de
lezing waarin we een van die andere grote figuren uit het Oude Testament ontmoeten: Abraham.
Abraham die de vader van ons geloof wordt genoemd. Abraham die zomaar ineens wordt
aangesproken, geroepen. Want wat we net gehoord hebben, is ook echt het begin. In het
hoofdstuk ervoor wordt Abram geïntroduceerd. Hij is de zoon van Terach, is met Sarai getrouwd.
Terach rekt met Abram weg uit Ur op weg naar Kanaän, maar onderweg blijven ze steken in
Haran. En dan klinkt plotseling, als uit het niets, de stem van God: “trek weg uit uw land, uw stam,
uw ouderlijk huis, naar een land dat ik u aan zal wijzen.” En Abram luistert naar die vreemde,
onbekende stem: “Toen ging Abram weg, zoals de Heer hem had opgedragen”. Abram, Abraham
vader van het geloof.

In dat mooie commentaar van Jonathan Sachs op het boek Genesis dat we, al weer een paar jaar
geleden, gebruikt hebben in Leerschool toen we gedeelten uit het boek Genesis hebben gelezen,
merkt hij op dat Abraham een ‘niet heldhaftige held‘ is, maar “iemand die ‘doet wat juist is, omdat
het juist is’ en niet omwille van populariteit of roem.” (72) Het gaat om “het heldendom van het
alledaagse leven, van fatsoen en goedheid, van rechtschapenheid en betrouwbaarheid. Het is het
nederige heldendom zonder uiterlijk vertoon, van de bereidheid om te willen leven
overeenkomstig de eigen overtuigingen ook al denkt de hele wereld anders, de bereidheid om
trouw te zijn aan de roepstem van de eeuwigheid niet aan het kabaal van vandaag“(73). In de
woorden van de vorige week die rijmen op onze openingszang voor deze veertigdagen tijd: Abram
luistert en blijft luisteren naar de redenen van zijn hart die het hoofd niet kent.

Is deze Abraham te gewoon? Valt hij in het niets bij die twee pijlers van het Oude Testament? Hoe
groot en indrukwekkend deze twee ook zijn tegen over die gewone Abraham: dat is niet de reden,
denk ik, waarom Jezus met Mozes en Elia op de berg in gesprek is. Hoe groot en indrukwekkend
Mozes en Elia ook zijn: zij hebben beiden in hun leven gefaald, dramatisch gefaald.

Mozes heeft aan het eind van die veertig jaar God niet voldoende vertrouwd toen God het volk
water beloofde en Mozes de opdracht gaf tot de berg te spreken, maar Mozes slaat op de berg en
wel tot twee keer toe. Door te slaan en door niet te spreken verlaagt Mozes zich tot het niveau
van slavernij en realiseert hij zich niet dat het volk in die veertig jaar niet meer een volk van slaven
is, maar van vrije mensen is geworden. Als straf mag hij het beloofde land niet in, mag hij het
alleen maar vanaf de berg Nebo zien en moet daar sterven.

Op de berg Carmel wint Elia wel die wedstrijd met de afgodendienaars, maar in de roes van die
overwinning laat de afgodendienaars vermoorden en handelde in feite net zo die afgodendienaars en
waar zij voor stonden. Hij moet hij vluchten en op de vlucht realiseert hij zich dat hij mislukt is en wil
dan niet meer leven.

Mozes en Elia, twee grote figuren door hun fouten onderweg in het leven wijs geworden, zijn
degenen die Jezus op een beslissend moment van zijn levensweg ontmoet. Uit eigen ervaring kunnen
ze hem sterken in zijn keuzes die hij in de woestijn heeft gemaakt, uit eigen ervaring kunnen ze hem
aansporen te volharden. En Abraham, hoe belangrijk ook als voorbeeld van geloof, is haast te goed
om als voorbeeld te dienen voor die moeilijke levenskeuzen onderweg. Abraham volgt de redenen
van zijn hart, maar haast te gemakkelijk lijkt het. Mozes en Elia hebben er mee moeten worstelen en
daarom zijn goede gesprekspartners voor Jezus en voor ons.