Ik kan niet anders, of eigenlijk wel: ik kan natuurlijk anders. Je kunt altijd iets anders kiezen, maar
als ik me vandaag strikt aan de lezingen zou houden, zou ik alles wel keurig doen, maar toch niet
mijn taak goed vervullen. Vandaag moet ik wat in de twee lezingen min of meer impliciet blijft
expliciet maken. En daar andere teksten bij betrekken. Niet omdat ik dat zo graag zou willen, maar
omdat de omstandigheden in de wereld mij daartoe dwingen. En gelukkig ben ik niet de enige die
dat voelt. Ik ben in goed gezelschap, misschien wel het beste: de paus.

Die heeft de afgelopen zondag zich niet uitgedrukt als het wereldlijk hoofd van de kleine stadstaat
het Vaticaan gepresenteerd maar als de geestelijke leider van de wereldwijde kerk van katholieke
christenen. Tegen die minister van oorlog die zich ook christen noemt en die de huidige oorlog
tegen Iran verdedigt als een soort kruisvaart en geen genade predikt maar de dood, heeft de paus
luid en duidelijk gezegd: dit is onze God: Jezus, Koning van de Vrede, die oorlog verwerpt, die
niemand kan gebruiken om oorlog te rechtvaardigen. Hij luistert niet naar de gebeden van hen die
oorlog voeren, maar verwerpt ze met de woorden: ‘Al bidden jullie veel, Ik zal niet luisteren, want
jullie handen zijn bevlekt met bloed’ (Jesaja 1:15).

In de eerste lezing hebben we gehoord hoe Paulus zijn vroegere parochie in Korinthe herinnert
aan wat hij hen verteld heeft over de maaltijd van de Heer. Dat was nodig. Want zoals de
Korinthiers samenkomen is niet de manier om de maaltijd van de Heren te vieren, zegt Paulus in
het gedeelte vóór het stukje dat wij gehoord hebben. Er is partijvorming, er zijn onenigheden,
mensen komen om hun eigen maaltijd te nuttigen en trekken zich van de anderen niets aan. Ze
doen wat ze in de maatschappij zien en vanzelfsprekende vinden. Er zijn verhalen uit die tijd
waaruit blijkt dat rijke mensen in het Romeinse en Griekse samenleving wel eten gaven aan
mensen die hun gunsten zochten, maar dat ze wel een verschil maakten tussen hun vrienden en
die hulp zoekers, verschil van eten en drinken: het goede eten en drinken voor de vrienden, het
mindere eten en bocht voor die gunst-zoekers. Dat patroon nemen de Korinthiers over en maken
daardoor een travestie van de maaltijd van de Heer.

De maaltijd van de Heer die we in onze Cenakelkerk vieren is natuurlijk een herinnering aan die
laatste maaltijd van Jezus met zijn leerlingen, maar dat Laatste Avondmaal staat niet op zich. Voor
die laatste avond heeft Jezus keer op keer maaltijden gehouden met mensen zonder onderscheid
en dat kwam hem juist op kritiek te staan van schriftgeleerden die een duidelijk verschil maken
tussen wij en zij. In zijn reactie op die kritiek blijkt duidelijk dat Jezus dat onderscheid niet wil
maken en daarom bewust breed uitnodigt. Wanneer hij zichzelf bij een notoire zelfverrijker
uitnodigt in Jericho en die man, Zacheüs, hem ook nog ontvangt, zegt Jezus dat heil in zijn huis
gekomen is.

Heil. Een term die in ons geloof een inclusieve en universele term is, niet exclusief en niet
particulier, dat wil zeggen niet een term die we kunnen gebruiken alleen voor ons zelf, mijn heil,
die we niet kunnen gebruiken voor onze eigen club. Wanneer we over onze kerk als de ‘katholieke
kerk’ spreken, zeggen we in feite dat die alomvattend is, of beter zou moeten zijn. We weten maar
al te goed hoe verleidelijk het is exclusief en particulier te denken, ook in onze kerk.

Maar ook na het Laatste Avondmaal houdt Jezus bewust maaltijd met zijn leerlingen, of het nu de
Emmausgangers zijn die teleurgesteld naar huis gaan, of de leerlingen die weer terug gekeerd zijn
naar hun oude beroep alsof er niets gebeurd is en weer zijn gaan vissen. De verrezen Heer schrijft
hen niet af. Integendeel. Hij zoekt hen op en geeft hen de kans opnieuw te beginnen.

In de verhalen die Jezus vertelt, komen ook vaak maaltijd voor. In een van die verhalen gaat het
over voornaamste plaatsen. In het evangelie van Lucas staat dat de leerlingen tijdens het Laatste
Avondmaal een discussie beginnen over wie de belangrijkste is. (22, 24v) Ook in het evangelie van
Mattheus (Mt 20, 25v) en Marcus (10, 40v) vinden we die discussie. In alle drie gevallen geeft
Jezus een duidelijke reactie, waarbij hij het autoritaire optreden van de heersers van zijn tijd
noemt en zegt dat het bij zijn leerlingen niet zo moet zijn. Johannes geeft aan deze discussie een
extra laag, doordat Jezus niet iets zegt, maar iets doet, én doordat Jezus niet reageert op een
discussie, maar doordat Jezus de laatste keer dat hij met zijn leerlingen samen is begint met iets te
doen en nog wel iets dat onverwacht en ongehoord is. Hoe overwacht en ongehoord is te merken
aan de reactie van Petrus. Maar ook hoe belangrijk en radicaal het is, wat Jezus doet en dat is te
horen in Jezus’ antwoord aan Petrus. Misschien is het goed even dat korte gesprek op ons te laten
inwerken.

Petrus wil niet bediend worden, wil niet verzorgd worden. Natuurlijk zijn er omstandigheden
waarin die reactie van Petrus vreemd is, als je in een restaurant zit te eten is het gewoon dat je
bediend wordt, maar verzorgd worden, aangewezen zijn op hulp, gewassen en aangekleed
moeten worden: dat maakt die reactie van Petrus wel begrijpbaar.
Petrus wil niet door Jezus bediend worden, wil Jezus niet als gastheer. Gast zijn, goed gast zijn is
moeilijker dan je denkt. Als gelovigen zijn we gasten en dat moeten we ook leren. Ik vind het een
mooi gebaar dat we bij de communie naar voren komen met lege handen, onze hand op houden.
Een gebaar dat ten diepste de houding an de gast uitdrukt. En dan dank je wel zeggen: wat dat is
eucharistie vieren. ‘Brengen wij dank aan de Heer onze God’ zo begint straks het grote dankgebed
waarin we ons de laatste maaltijd herinneren.

Jezus maakt die dienstbaarheid tot de kern van zijn optreden. Een daarmee geeft hij aan
leiderschap en aan leraarschap een aparte inkleuring, keert hij het als het ware om, van boven
naar beneden wordt van beneden naar boven. Later in een ander gesprek, in het gesprek met
Pontius Pilatus doet Jezus ook zoiets : wel koning maar dan van een heel ander koninkrijk.
Jezus die die aparte inkleuring ook nog tot zoiets als een norm maakt voor ieder die hem wil
volgen.

Die minster van oorlog mag zich dan ‘christen’ noemen, mag dan een grote tatoeage van het
Jerusalem-kruis op zijn borst hebben, dat betekent niet dat hij er iets van begrepen heeft. Het
Jerusalem-kruis, is voor onze Cenakelkerk zo’n belangrijk symbool, dat overal te zien is. Het ene
grote kruis met vier kleine kruisen. De vier kleine kruisen die de wonden aan handen en voeten
verbeelden, het grote kruis dat de wonde aan de zijde verbeeldt. Om nog maar eens paus Leo te
citeren:

“Als we onze blik richten op Hem die voor ons gekruisigd is, zien we een gekruisigde mensheid. In
zijn wonden zien we het leed van zoveel vrouwen en mannen vandaag. In zijn laatste roep tot de
Vader horen we het gehuil van hen die verpletterd zijn, die geen hoop meer hebben, die ziek zijn
en die alleen zijn. Bovenal horen we de pijnlijke kreten van al diegenen die onderdrukt worden
door geweld en slachtoffer zijn van oorlog.
Christus, Koning van de Vrede, roept opnieuw vanaf zijn kruis: God is liefde! Heb medelijden! Leg
je wapens neer! Denk eraan dat jullie broeders en zusters zijn!”