Hart, met een d of een t?
Velen gaan er meteen hard op: hard met een hoofdletter D, de D van Duidelijk, Direct,Dwang. Anderen spellen hard ook met een d omdat het leven zo voor hen voelt: Een man in een rolstoel en zijn al jaren mantelzorgende vrouw vertellen hoe zwaar het leven hen valt. Een alleenstaande moeder probeert zich dapper staande te houden in hardvochtige regelingen. Jongeren die op school zelf een kerstlied schreven, zingen prachtig over dat het leven zo kil en donker is dat ze er het liefst uit zouden verdwijnen. Zij zingen er over, téveel mensen denken er daadwerkelijk over…..

Harde tijden. Toen en nu.
Door machtsvertoon moeten Jozef en zijn hoogzwangere vrouw Maria op reis. Bizar: de hele bevolking van je land op reis laten gaan naar de geboorteplaats van het gezinshoofd. Enkel om precies te weten over hoeveel mensen jij de baas bent. En zodat je van iedereen belastinggeld eist om zo nog rijker te worden dan je als was. De Romeinse keizer Augustus doet het gewoon.
Na die gevaarlijke en vermoeiende reis, zoekt Jozef onderdak: “Mijn hoogzwangere vrouw heeft dringend de geborgenheid van huis en haard nodig.” Maar hard slaan de herbergiers hun deuren dicht. “We zitten vol” Hard met een d.

Wereldwijd zorgen ook nu machtshebbers - uit op geld, land, grondstoffen - voor grote volksverhuizingen: Verdreven uit je thuis naar … ja waar naar toe: reizen van vluchtelingenkamp naar ander kamp, een opvang en hopelijk ooit weer naar een veilig thuis. Wat zeg je dan tegen de vrouw die moet gaan bevallen? Tegen de kinderen die opgroeien in oorlog ?Gelukkig zijn er in alle tijden en plaatsen mensen die de hoop niet opgeven, die woorden vinden én de moed en het hart (met een t) hebben om zich uit te spreken, mensen die rode lijnen trekken. Zo iemand is de profeet Jesaja: “Ik ben niet stil, totdat het licht van gerechtigheid als een fakkel brandt”. Tegen zijn volk, ver van huis en haard verdreven, zegt hij: beste mensen, het blijft niet zo doods en donker als het nu is, die wonen in schaduw van dood, over hen gaat op het licht! Er zál een ándere leider komen, een vredevorst, iemand met hart voor zijn volk! Sommigen zeggen: hij hallucineert. Maar zijn volk keert terug naar huis! “Dit nooit weer” zeiden ze dan tegen elkaar.

En toch moeten Jozef en Maria, gedwongen door brute macht op reis. “Houdt het dan nooit op?” Is de menselijke voorkeursspelling dus hard met een d?

De herders buiten op de velden hebben geen idee. Ze kunnen niet eens lezen en schrijven, gehard zijn ze, om te overleven in weer en wind en aan de rand van de samenleving. Mensen zijn bang voor hen, mijden hen zoveel mogelijk… Warmte en licht komt van een kampvuurtje en op hun beste momenten van de kameraadschap onder elkaar. Tot opeens, midden in de winternacht, de hemel openbreekt en een engelenkoor hartstochtelijk zingt: Het antwoord op jullie hopen is vannacht geboren! In een stal in een kribbe kun je hem vinden!

Tsja, wat doe je dan? Doe je het goede nieuws af als hallucinatie? Of gloort er hoop bij het smeulende kampvuurtje ondanks dat je daar vooralsnog noodgedwongen moet blijven zitten omdat je geen kant op kunt. Of wordt je een pelgrim van hoop? Zoals de herders die nog kunnen het erop wagen: Laten we naar Bethlehem gaan om met eigen ogen te zien wat er gebeurd is. Ze hebben niets te verliezen en een wereld te winnen. Ze gaan op hoop van zegen en staan even later stomverbaasd: de beloofde Wonderbare raadsman, de Vredevorst is een pasgeboren kind in een kribbe! Geen enkel machtsvertoon, een ontwapenende glimlach, gelukzalige geborgenheid ondanks de erbarmelijke omstandigheden. Zo vredig…. En dan weten ze het: hart is met een t! Het kind en zijn vader en moeder heten hen welkom. Hier in de stal zijn ze geen uitschot meer, hier worden ze gezien als mens! Het gaat om die broze kameraadschap onder elkaar! Niet uit berekening van ‘voor wat hoort wat’, maar liefde en vriendschap ‘recht uit het hart’. De herders keren terug als andere mensen: hartelijk naar elkaar en hartstochtelijk God dankend voor deze T-splitsing op hun levenspad.

Hard met een d of met een t?
Het valt me op in gesprekken met mensen voor wie het leven hard is, dat zij hart zowel met een d als een t schrijven: Iemand die de holocaust overleefde gaf zijn kinderen en kleinkinderen als levenswijsheid mee: “Hou je hart zacht”. Het oudere echtpaar met broze gezondheid en zware mantelzorg vertelt: “Toch we houden de moed erin, bijna iedere dag ontdekken we wel weer een lichtpuntje!”. Het kerstlied van de jongeren eindigt bijna zelfde: “ Maar ik ga niet weg want er is altijd het lichtpuntje van de dag!” De lichtpuntjes in hun verhalen zijn het steeds mensen die zachtaardig, zachtmoedig zijn: met een klein gebaar, een ontwapenende glimlach, een luisterend oor of daadwerkelijke hulp. “Mijn engeltjes” noemt iemand dat. Mensen die doen zoals het kerstkind als het groot geworden is: Jezus die mensen ziet, ieder mens een naam en een gezicht geeft, heelt en ruimte om te leven. Op onze beste momenten kunnen ook wij zulke lichtpuntjes zijn voor elkaar. Het kerstkind nodigt uit tot die levenshouding. Kijk naar de glimlach van het kerstkind, laat je raken, glimlach terug, laat net als de herders wat verhard is zacht worden…. En houd dat vast, hou je hart zacht …. Augustinus, die ook leefde in harde tijden zei het zo: Klaag niet over de keizer of de tijden, keizers vergaan, tijden gaan ten onder. Zeg: wij zijn de tijden. Wees zelf een baken van moed en hoop! 

Hart, met een d of een t?

Het kerstkind zegt het ons woordeloos voor:
Vandaag schrijven we hart met een t! Het is Zalig kerstmis!