Rewilding Schotland was de kop boven een uitgebreid artikel deze week in een van de kranten. Het
trok mijn aandacht omdat ik die term rewilding ook elke keer tegen komt als ik naar de kerk of de
pastorie fiets. Bij het oude klooster van de Montfortanen, rechts van de poort voor je het
Rabouplein opkomt, staat het bord Rewilding Europe. Pretentieuzer lijkt het dan alleen maar
Rewilding Schotland. In het artikel werd duidelijk gemaakt dat rewilding niet betekent de natuur
zijn gang laten gaan en alles laten verwilderen. Het idee dat ze propageren dat je je tuin niet meer
hoeft bij te houden, wat ik eerst dacht, is dus toch niet helemaal correct.

Is rewilding het natuurproces dat plaats vind in het visioen van Jesaja? Misschien, het gaat in elk
geval wel om de natuur zijn soms verrassende gang te laten gaan. En wanneer Jesaja dat visioen
opschrijft is er nog geen sprake van de grote ingrepen van de mens in de natuur die in dat artikel
over Schotland genoemd worden. Maar zoals in die vorige visioenen die we gehoord hebben, is het
Jesaja niet te doen om de natuurprocessen op zich, maar gebruikt hij die processen die hij om zich
heen ziet, zoals twijgjes die uit omgehakte bomen kunnen groeien of zoals vandaag een steppe die
gaat bloeien in de lente, om over ons te spreken. Hij gebruikt uiterlijke natuur ontwikkelingen om
over onze innerlijke processen te praten. Wij dus als woestijn en steppe, wij dus als dorre vlakte.

Hoewel dat, zeker op het eerste gehoor, niet zo aardig klinkt, moet ik wel erkennen - en nu spreek ik
voor alle duidelijkheid voor mezelf, maar ik vermoed dat ik hierin niet alleen sta - dat dat beeld van
dorre vlakte en woestijn voor mijn gedachten en gevoelens wel klopt. Zeker nu, gezien alle
ontwikkelingen in het bijna afgelopen jaar, ontwikkelingen die je weer langs ziet komen in de
jaaroverzichten, zeker nu gezien de ontwikkelingen die maar doorgaan in een richting die eerder de
dorheid bevordert dan de bloei. Het grapje dat we vroeger wel eens maakten, ‘ik ben van na de
oorlog en wil het graag zou houden’ krijgt een wrange smaak door de waarschuwingen van de
afgelopen week vanuit ironisch genoeg Berlijn dat wat onze ouders en grootouders hebben
meegemaakt in de Tweede Wereldoorlog ook ons ten beurt zal vallen.

Is dat min of meer gewone natuurproces dat Jesaja in het visioen gebruikt, van de dorre vlakte die
gaat bloeien dan wel realistisch? Is dat niet naïef gezien onze omstandigheden? Misschien, maar
misschien ook niet, want Jesaja zegt ook ‘vat moed en vrees niet’. Dat kun je als een zoethoudertje
opvatten, iets wat hij toch wel moet zeggen, maar je kunt ook daar in horen dat Jesaja weet heeft
van de invloed van die dorheid in ons leven, weet heeft van de wanhoop om de hoek. En, hij voegt
er iets aan toe waar we in onze omstandigheden iets en misschien wel veel aan kunnen hebben. Wat
hij er aan toe voegt, is iets dat ook in het evangelie van vandaag geklonken heeft, iets dat Jezus
citeert. En wat in het evangelie gebeurt kan misschien iets van de suggestie dat het visoen naïf en
onrealistisch is wegnemen.

Wat gebeurt in het evangelie? Het wordt niet met zoveel woorden gezegd maar Johannes is blijkbaar
teleurgesteld in Jezus. Jezus proeft dat blijkbaar, want hij zegt iets over geen aanstoot aan hem
nemen. Johannes zit in de gevangenis en we weten dat hij daar niet uit komt, maar dat hij onthoofd
zal worden. Of Johannes dat voorvoelt weten we natuurlijk niet, maar in die tijd kritiek uitoefenen
op machthebbers was gevaarlijk, levensgevaarlijk. Dat is trouwens soms nog steeds het geval, en niet
alleen in Rusland en China. Misschien heeft dat uitzichtloze gevangen zitten hem er wel toe
gebracht zijn leerlingen erop uit te sturen en te vragen of Jezus nu wel of niet de komende Messias is
of niet. Want wat hij hoort over het optreden van Jezus is zo anders dan wat hij verwacht.

Uit wat Johannes zegt vóór hij gevangen genomen wordt, uit wat hij antwoordt als hij gevraagd wordt of hij de komende messias is, blijkt dat Johannes als ideaal een Messias heeft die heel duidelijk een onderscheid maakt tussen goed en kwaad, een sterke man die puin ruimt. Het beeld van de wan, waarmee kaf van koren wordt gescheiden, de opmerking dat het kaf verbrand zal worden laten aan duidelijkheid niets over. Een ideaal dat weer niet vreemd is, maar van overal en altijd.

En ideaal dat, trouwens, ook heel gemakkelijk op God geprojecteerd kan worden. Een ideaal dat
bijna vanzelfsprekend wordt opgeroepen wanneer wij over God als de almachtige spreken, zoals
straks meteen aan het begin van de geloofsbelijdenis. Een ideaal dat, op het eerste gehoor, ook
doorklinkt in het visioen van Jesaja, wanneer hij zegt dat God zal komen om de wraak te voltrekken
om te vergelden. Wraak nemen op je tegenstanders is, weten we weer, is niet iets uit het verleden.

Maar nu moeten we goed lezen en luisteren. Als Jesaja spreekt over God die wraak komt nemen,
gaat het niet om tegenstanders uit te schakelen, maar om mensen te redden. En nu wordt van
belang op ons in te laten werken waar die redding uit bestaat.

Dan gaan de ogen van de blinden weer open en zullen de oren van de doven geopend worden. De lamme zal springen als een hert en jubelen zal de tong van de stomme.

Het is belangrijk dat op ons te laten inwerken, omdat dat is wat Jezus citeert en wat hij als antwoord
aan Johannes via diens leerlingen mee geeft.

Dan gaan de ogen van de blinden weer open en zullen de oren van de doven geopend worden. De lamme zal springen als een hert en jubelen zal de tong van de stomme.

In plaats van een onderscheid te maken tussen goed en kwaad, in plaats van op te ruimen en weg te doen, gaat het Jezus om het verwijderen van barrières. Barrières waardoor mensen buiten gesloten worden, barrières waardoor mensen geen deel uit kunnen maken van een gemeenschap, barrières waardoor mensen belemmerd worden in hun contacten, barrières waardoor mensen hun gevoelens en hun gedachten niet kunnen uiten .

Ik vertaal heel bewust die lichamelijke genezing uit Jesaja en het evangelie naar, als ik dat zo kan zeggen, naar een sociale genezing. Want zoals we het ideaal van de Messias zien, de Christus, zo moeten we ook onszelf als christen zien. Nemen we serieus wat we straks voor de laatste keer in deze advent in de prefatie zullen bidden, dat we God danken door Christus onze Heer, die, toen Hij eertijds kwam, kwetsbaar en klein, het werk van uw genade heeft voltooid? Kwetsbaar en klein, dat is we manier waarop Gods genade in ons en door ons gestalte krijgt.

Geloven wat we bidden?