Preek voor de Opdracht van de Heer- Maria Lichtmis 3/4 februari 2024  

Herwi Rikhof

 

Inleiding
De kersttijd is liturgisch afgesloten met de Openbaring des Heren, Driekoningen. Maar er is ook een oude traditie die de kersttijd pas laat eindigen met de Opdracht in de tempel, met Maria Lichtmis. 40 dagen na Kerst. De kerststal is al lang verwijderd uit onze kerk, maar vandaag klinkt toch nog een beetje kerst door in mijn preek.

Preek
De cijfers liegen er niet om. In de laatste 5 jaar is 62 % van de Nederlanders minder hoopvol geworden over de samenleving, 41 % is niet hoopvol over de samenleving en 23 % is de laatste 5 jaar minder hoopvol geworden over het eigen leven. Het Sociaal en Cultureel Planbureau meldt dat de stemming van 2023 relatief negatief is. 69 % denkt dat toekomstige generaties het slechter krijgen en 67% denkt dat het leven eerder slechter dan beter wordt. Dat gevoel van minder hoop voor het eigen leven wordt versterkt door de politiek, door het nieuws, de overheid, de sociale media. De hoofdeconoom van het Centraal Bureau voor de Statistiek plaatst hierbij wel een kanttekening: “Ik bagatelliseer de reële problemen absoluut niet. Maar het negatieve gevoel baseren de meeste mensen op wat ze in de krant of op sociale media lezen of op tv zien. Met mijn boek ‘Met ons gaat het nog altijd goed’ pleit ik ervoor dat iedereen checkt of zijn/haar gevoelens over de samenleving terecht zijn. Want feiten wijzen uit dat het over het algemeen veel beter gaat.”

Deze feiten zijn voor SIRE, de Stichting Ideële reclame, de aanleiding om een nieuwe campagne te starten onder de titel: vind je lichtpuntje en durf te hopen. De campagne wordt zo ingeleid: “De wereld kan soms duister voelen. Nog voor het ontbijt lees je over oorlogen, klimaatverandering of een inbraak in de buurt. Soms zakt de moed je in de schoenen. Terwijl juist in onzekere tijden hoop houden zo belangrijk is. Het helpt ons nadenken over wat belangrijk is, geeft moed en maakt weerbaar. Als je hoopvol bent, investeer je in het heden én in je toekomst. Daarom roept SIRE je in deze campagne op om lichtpuntjes in jóuw leven te vinden die jou hoopvol maken. Kleine sprankjes hoop, die je keer op keer de kracht en energie geven om door te gaan.”

Toen ik over de ze campagne hoorde was mijn eerste reactie positief, ook omdat hoop omschreven werd als verlangen én onzekerheid. Hoop is geen eenvoudig of plat optimisme, geen gevoel dat het altijd wel goed komt. Er zit een element van onzekerheid is, waardoor hoop iets wordt van mensen die met hun beide benen in de concrete geschiedenis staan, die zien en ervaren dat onze geschiedenis niet een automatisch proces is van A naar Beter, maar dat mensen daadwerkelijk beslissingen nemen waardoor het verkeerd kan gaan en ook verkeerd gaat. Dat is in de slogan van de campagne goed verwoordt door het gebruik van durf: ‘vind je lichtpuntje en durf te hopen.’ Maar ik was bovenal positief omdat hoop een thema is dat ons geloof raakt. Hoop is een van de drie deugden die Paulus noemt aan het eind van zijn Hooglied van de liefde en die in onze traditie de ‘theologale’ deugden worden genoemd, deugden die ons naar God brengen. En als in een SIRE campagne een belangrijk punt van het geloof wordt aangeraakt, is dat natuurlijk ook een mooie reclame voor ons christelijk geloof.

Maar toen ik op de website naar de verder informatie over de campagne zocht, ontbrak geloof. Er werd wel iets over normen en waarden gezegd, maar niet echt duidelijk. Bij de 12 tips om hoop te behouden worden wel elementen genoemd die je gelovig zou kunnen nomen, zoals ‘zoek verbinden op’ en ‘oefen dankbaarheid’. Maar ons christelijke geloof blijft impliciet in de campagne of ontbreekt zelfs. Ik ziet bijvoorbeeld niet of er onderzoek is gedaan naar hoe gelovige mensen in die maatschappelijke ontwikkelingen staan. Gelden die cijfers die er niet om liegen ook voor gelovigen, voor mensen die actief betrokken zijn in een geloofsgemeenschap, voor wie geloven een onderdeel is van hun dagdagelijkse leven? Hebben die meer hoop of misschien zelfs minder?

Ik maak die opmerking en stel die vragen omdat het vinden van licht waar het in die slogan om gaat, een centraal thema is in ons geloof. Niet voor niets wordt in de donkere paasnacht de Paaskaars binnen gebracht en steekt iedereen in de kerk een persoonlijke kaars aan aan die Paaskaars. Als je dat eerste gedeelte van die slogan ‘als je ‘vind je lichtpuntje’ serieus neemt, dan is dat precies wat in de paasnacht gebeurt. En niet alleen in de paasnacht: ook in het feest dat we vandaag vieren en wat we straks doen als we kaarsen zegenen. De reden voor kaarsen, voor lichtpuntjes vandaag is het gebed van Simeon, waarin Jezus licht voor alle volkeren wordt genoemd. Dat gebed dat elke dag het slot vormt van de completen, het avondgebed van de kerk. Waarom wordt dat gebed elke dag gebeden? Omdat dat lichtpuntje van ons geloof niet alleen iets is voor de paaswake of voor dit feest dat met kerstmis verbonden is, maar voor elke dag. Elke dag worden we zo uitgenodigd het lichtpuntje van ons geloof serieus te nemen en concreet te maken.

Als het over hoop gaat moet ik altijd denken aan die prachtige tekst van de Franse schrijver Ch. Peguy over dat kleine meisje hoop. Die tekst waarin de deugd van het geloof en de deugd van de liefde als twee volwassen vrouwen worden voorgesteld en de deugd van de hoop als een klein meisje, dat die twee volwassen vrouwen meetrekt. Ik moet, zeker vandaag, denken aan de volgende regels

L’Espérance est une petite fille de rien du tout.
Qui est venue au monde le jour de Noël de l’année dernière.

Dat kleine meisje hoop, dat meisje van niks,
dat geboren is op kerstmis van het vorig jaar.

Hoe kan ik vandaag beter eindigen?

 

Meer nieuws

Catechese aanbod in de vastenperiode

Deze vastenperiode wil ik graag een aanbod doen om samen […]

Preek voor de eerste zondag van de vasten  2024  Cenakelkerk

Herwi Rikhof Gen. 9,8-15 Mc. 1,12-15 Zal vanmiddag een bezoeker […]

Preek voor Aswoensdag 2024 Cenakelkerk

Herwi Rikhof  Joël 2,12-18 Mt. 6,1-6.16-18 Her eerste wat vanmorgen […]

Preek voor de vierde zondag door het jaar 27/28 jan. 2024 Cenakelkerk

Foto Arjan Bronkhorst Herwi Rikhof   Deut. 18,15-20 / Mc. […]

Overweging 20/21 januari 2024 Cenakelkerk

Margaret de Groot-Vlasveld   Jona, 3, 1-5,10 / Marcus 1,14-20 […]