Preek voor de derde zondag van Pasen 2022 Cenakelkerk

Preek voor de derde zondag van Pasen 2022                                                          Herwi Rikhof

Hand. 5,27b-32.40b-41 / Joh. 21,1-19

 

Inleiding
Het evangelie van vandaag is een gedeelte dat is toegevoegd aan het evangelie van Johannes. De vorige week eindigde de lezing uit het evangelie als volgt:

“In het bijzijn van zijn leerlingen heeft Jezus nog vele andere tekenen gedaan welke niet in dit boek zijn opgetekend, maar deze hier zijn opgetekend, opdat gij moogt geloven dat Jezus de Christus is, de Zoon van God en opdat gij door te geloven leven moogt in zijn Naam”

Een duidelijk slot. Daarin gebruikt de evangelist ook nog een term die als het ware een sleutel is voor zijn evangelie: ‘teken’. Daarin kijkt hij terug en maakt duidelijk maakt wat het doel van zijn evangelie is: overtuigen, tot geloof brengen. Een mooi slot dus.
Waarom dan nog een toevoeging? Uit de handschriften blijkt dat dit niet een toevoeging van eeuwen later, maar die al vrij snel gedaan is. Waarom en waarom zo’n vreemde toevoeging? Want het is een toevoeging die vol tegenstrijdigheden staat. Jezus verschijnt aan zijn leerlingen en na al die andere verschijningen herkennen ze hem niet: alsof die andere keren er niet geweest zijn. Thomas wordt met name genoemd bij de leerlingen die aanwezig zijn en we hebben toch gehoord hoe hij Jezus herkent en tot geloof komt. Het gebeurt in Galilea, maar de leerlingen waren toch in Jerusalem, ze moesten toch wachten op de komst van de H. Geest? Jezus vraagt om vis vraagt en dan blijkt hij zelf al brood en vis te hebben. De leerlingen durven niet durven te vragen ‘wie bent u’, terwijl ze het wel weten.
Wat heeft deze toevoeging voor ons te betekenen in onze situatie?

Preek
‘Ik ga vissen’ zegt Petrus. Dus terug naar het gewone. Herkenbaar, al te herkenbaar. Lange rijen op Schiphol, vluchten die, vanwege de staking onder het personeel dat voor de bagage moet zorgen voor weinig loon en onder moeilijke omstandigheden, afgezegd worden, vluchten die omgeleid worden, ook vandaag weer. Steden die mensen oproepen maar niet te komen naar de vrijmarkt omdat het te druk is. Treinen en terrassen vol. Terug naar het gewone.

‘Ik ga vissen’ zegt Petrus. Dus terug naar het begin, terug naar waar ze vandaan gekomen zijn, alsof de drie jaren met Jezus een soort onderbreking geweest zijn. Herkenbaar al te herkenbaar. De twee jaren coronapandemie heeft niet geleid tot een omkeer en was geen crisis. Dat zegt tenminste Paul van Tongeren, de denker des Vaderlands: “we zijn er niet door veranderd, daarvoor greep de pandemie niet diep genoeg in in ons bestaan. Ja, in het allereerste begin, toen waren we even verlamd van schrik en gehoorzaamden we braaf de overheid die ons de lockdown oplegde. Maar dat duurde niet lang, daarna waren we vooral ongeduldig.” Terug naar het begin na een hinderlijke onderbreking.

‘Ik ga vissen’ zegt Petrus en de andere leerlingen gaan met hem mee. Misschien ook teleurgesteld terug naar het gewone, naar het begin? Herkenbaar, al te herkenbaar. Misschien hebben ze die jaren met Jezus gezien als een kans om te ontsnappen aan de sleur van alledag, aan de benauwdheid van hun dorp, aan de toekomst die niet echt anders was dan het heden en het verleden en hebben ze nu het gevoel dat ze zich vergist hebben. De nieuwe bestuurscultuur blijkt toch niet zo nieuw te zijn. Verandering door handel, jarenlang een aantrekkelijke idee voor de buitenlandse politiek blijkt toch niet te werken als het gaat om Rusland en om China. Teleurgesteld terug vanwege de al te duidelijke naïviteit.

‘Ik ga vissen’ zegt Petrus en de andere leerlingen gaan met hem mee. Maar ze vangen niets. Heel gewoon, dat kan toch gebeuren ze hebben hun nacht niet. Iemand aan wal vraagt om vis, ook heel gewoon, dat vraag je toch als je een boot vissers terug ziet komen. Maar het is niet gewoon wat er dan gebeurt: die man aan wal vertelt vervolgens Petrus en de anderen wat ze moeten doen en ze doen het ook nog. Niet de gewone reactie van ‘man waar bemoei je mee’, of ‘de beste stuurlui staan aan wal’. Maar ze doen gewoon wat die man zegt. Waarom? Omdat je het maar nooit weet. ‘Niet geschoten altijd mis’ is niet voor niets een staande uitdrukking, een gezegde dat op een tegeltje past. Misschien, maar misschien is er meer aan de hand. Misschien speelt bij Petrus en de anderen toch diep een niet-accepteren van die teleurstelling, een niet willen accepteren, een niet kunnen accepteren dat die drie jaren met Jezus een vergissing waren, een diep verlangen naar iets anders.

In onze kerk heeft Piet Gerrits dit verhaal geschilderd in de middelste kapel en hij heeft het moment gekozen waarop Petrus aangesproken wordt door de man aan wal. Dat is tenminste hoe ik naar die schildering in de kapel kijk. Voor mij is het is de kapel van de roeping van Petrus. Dat rijmt mooi met de middelste kapel aan de andere kant, de kapel waar Piet Gerrits de roeping van Paulus heeft geschilderd. Twee roepingen, de roepingen van de twee die wel de pilaren van de kerk worden genoemd. Twee heel verschillende roepingen ook. Die van Paulus gebeurt in een flits en is hoogst dramatisch: een stem uit de hemel, Paulus valt van zijn paard, is verblind en kan niet doorgaan, of preciezer moet, mag niet doorgaan. Roeping als een breuk. De roeping van Petrus gebeurt gewoon, zoals wel vaker kan gebeuren: een suggestie van iemand aan wal, hij moet doorgaan waar hij mee bezig is, maar op een andere plek. Roeping als een aansporing niet op te geven. Twee verschillende roepingen, om duidelijk te maken dat het niet op één manier gebeurt, dat het niet op één wijze hoeft te gebeuren en misschien ook wel dat het niet op één manier kan gebeuren, omdat mensen in verschillende omstandigheden zijn.

Bij Paulus, of zoals hij dan nog heet Saul, moet wel ingebroken worden, omdat hij zichzelf opgesloten en afgesloten heeft, zoals op Paasavond Jezus ook moet inbreken bij zijn leerlingen omdat zij zich opgesloten hebben uit angst. Maar Saul heeft zich afgesloten vanwege zijn haat voor die andersdenkenden. Hij zit dan ook hier de kerk met zijn rug naar zijn leermeester Gamaliël die verdraagzaamheid jegens die volgelingen van Jezus predikt. Bij mensen die angstig zijn of haatdragend is iets stevig doorbrekends nodig om hen te kunnen bereiken.

Maar bij Petrus ligt dat anders: die hoeft niet opgebroken te worden, die is teleurgesteld, maar is wel aanspreekbaar, die staat juist door zijn teleurstelling open voor suggesties, die hunkert naar een bemoedigend, aansporend woord. En precies wat gebeurt in dit roepingsverhaal.

Waarom dat verhaal van de roeping van Petrus is toegevoegd aan het evangelie van Johannes weet ik niet, maar ik heb wel vermoedens. In de evangelies zijn de leerlingen van Jezus niet alleen maar historische figuren, in de evangelies zijn ze ook altijd modellen voor de leerlingen later, voorbeelden voor de leerlingen van alle tijden. Als we dat inzicht gebruiken komt de vraag op of wij ons kunnen herkennen in de teleurstelling van Petrus en de andere leerlingen, en of we ons ook kunnen herkennen in die hunkering die daar onder ligt.

Dat lijkt me een goede vraag in onze omstandigheden, in onze na-corona periode. Was die periode alleen maar een hinderlijke onderbreking, of merken we bij onszelf ook iets van teleurstelling?  Teleurstelling omdat we dachten dat we in die pandemie dingen ontdekt te hebben die voor ons, individueel en gemeenschappelijk belangrijk zijn en die we in de toekomst zouden willen versterken; omdat we dachten dat ook ontdekt te hebben waar we individueel en gemeenschappelijk fouten hebben gemaakt en die we in de toekomst zouden willen vermijden. Teleurstelling omdat we op een omkeer gehoopt hadden en misschien zelfs verwacht, een omkeer die er blijkbaar niet is, maar die we wel diep in ons hart zouden willen.

Wanneer Petrus ingaat op die suggestie van de man aan de wal, wanneer hij toegeeft aan dat diepe verlangen naar iets anders, worden hij en de andere leerlingen uitgenodigd voor een maaltijd, voor de maaltijd van de Heer en worden ze gevoed met nieuw leven. Wij zijn hier bijeengekomen voor de maaltijd van de Heer. Mogen wij ook gevoed worden met nieuw leven, de teleurstelling voorbij.

Meer nieuws

Koren gezocht

Het Maldens Gemengd Koor is opgehouden te bestaan. Dat is […]

Overweging, 7 augustus, 19e zondag 2022 C door pastoor Jacques Grubben

Al het aardse is betrekkelijk want alles is ons toevertrouwd. […]

Vierdaagse mis 2022

De Vierdaagse mis van 17 juli jl in een fotoreportage. […]

Preek voor de achttiende zondag door het jaar 2022 Cenakelkerk  

Preek voor de achttiende zondag door het jaar 2022             […]

Op vakantie in de Cenakelkerk

Ontdek deze zomer de verhalen van de Cenakelkerk tijdens twee […]