Preek voor de 5de zondag van Pasen 2022  Cenakelkerk

Preek voor de 5de zondag van Pasen 2022                                      Herwi Rikhof

Openb. 21,1-5a Joh. 13,31-33a.34-35

 

Inleiding
Vandaag wordt in Rome Titus Brandsma heilig verklaard, er zijn veel Nederlanders in Rome, een grote delegatie ook van de Radboud Universiteit, want zoals u weet was Titus verbonden aan de toen R.K Universiteit te Nijmegen, hij heeft in Nijmegen gewoond en mijn oude buurvrouw kende hem als de vriendelijke pater van wie ze wel eens een pepermuntje kreeg. Een mooie aanleiding om straks stil te blijven staan bij heiligen en heiligheid.

Preek
Nog wat onwennig zat ik in de collegezaal. Ik kende nog niemand en ik was zelfs niet zeker of ik er wel mocht zijn, want ik was wel verbonden met een college, maar dat was niet allemaal echt officieel en goed geregeld. Maar niemand had iets gezegd of naar mijn studentenkaart gevraagd. Naast mij zat een iets oudere studente, die met een accent dat ik niet thuis kon brengen, begon te vragen waar ik vandaan kwam, Nederland, wat ik studeerde, theologie en filosofie, en wat het onderwerp was van mijn promotieonderzoek, de kerk in een van de grote documenten van het Tweede Vaticaans Concilie. En toen stelde ze een vraag die ik niet goed verstond, niet vanwege haar accent of vanwege mijn oren, maar omdat het voor mij een volkomen onverwachte en ook vreemde vraag was: do you want to be a saint, wil je heilig worden. Ik verstond in eerste instantie do you want to be sane, wil je gezond zijn en dacht dat ze ging vragen naar welke sport ik beoefende – een gewone vraag in een universiteit waar sporten haast even vanzelfsprekend was als studeren in een van de bibliotheken, en ik had ja gezegd voordat ik me realiseerde dat ze heel iets anders vroeg: wil je heilig worden.

Wil je heilig worden: een volkomen onverwachte en ook vreemde vraag. Natuurlijk kende ik wel heiligen. Op de slaapkamer van mijn broertje en mij hingen, toen we klein waren, een reproductie was van wat ik nu weet een mooi schilderij uit de Italiaanse Renaissance is, een schilderij van Maria met een paar heiligen en op onze slaapkamer hing ook een portret van een jonge zuster met rozen, Theresia van Lisieux. Een keer per jaar kwam het prachtige reliekschrijn van de patroon van onze parochie te voorschijn en werd dan in een plechtige processie rond gedragen, een gouden borstbeeld van de heilige Plechelmus. Heiligen dat waren verwegge mensen, mensen uit een meestal ver verleden, mensen op verre afstand, mensen uit kloosters.

Ik moest telkens weer even denken aan dat gesprekje in de collegezaal jaren geleden toen ik de afgelopen weken verschillende publicaties over Titus Brandsma las, en een paar van zijn eigen geschriften, en de foto’s van hem zag. In die publicaties komt hij misschien wel als een held naar voren kwam, zoals hij in van de titels van de boeken genoemd wordt, van held tot heilige maar toch vond ik hem vooral een gewoon mens. Als een docent die soms goed en bevlogen college gaf en soms waren zijn colleges ‘de splinters van de plank die hij elders zaagde’ zoals Godfried Bomans dat in zijn Nijmeegse herinneringen formuleert, een hoogleraar ook die te maken kreeg met de politieke spelletjes die blijkbaar van alle tijden zijn, die soms schipperde en soms heel koppig kon zijn, een man die ook gewoon met sigaar en pijp op foto’s staat, een man die religieuze gedichten schreef waaruit vertrouwen in God en in Jezus spreekt en een man die ook in een diepe crisis te recht kwam vol angst en vertwijfeling en wilde vluchten. Een man die dat beeld van verwegge heiligen doorbreekt.

Een van de lezingen van vandaag, is een lezing die bij onze kerk hoort. Een zin uit die lezing staat ook op de boog geschilderd. Maar ik wil het nu niet hebben over die zin, hoe diepzinnig die ook is, maar over iets anders in onze kerk dat past bij deze zondag van de heiligverklaring van iemand bij ons uit de buurt. Een van de mooie aspecten van onze kerk vind ik namelijk dat de mozaïeken die we zien en de schilderingen die ons omringen ons twee vormen van heiligheid laten zien; twee vormen die verbonden zijn aan twee verschillende kunstvormen en verbonden aan twee verschillende kunststijlen.

Op het mozaïek, hier achter mij in de absis zien we de hemelse liturgie met engelen, wat langgerekte figuren en in de Maria kapel zien we ook engelen en de apostelen, statisch, met verstilde emoties en natuurlijk Maria met achter haar de verrezen Heer. De gouden achtergronden maakt die liturgie en die ontslaping van de Moeder Gods tot iets aparts, iets dat onze gewone werkelijkheid ontstijgt.

Maar op de schilderingen zien we juist die gewone werkelijkheid, zien we mensen aan het winkelen, kinderen die muziek maken, mensen die aan het werk zijn, of onderweg, of met elkaar zitten te praten.  Op de schilderingen zien we dat allerlei gebeurtenissen die van alles met geloof en met God  te maken hebben, juist in die gewone werkelijkheid plaats vinden. Terwijl Piet Gerrits in de mozaïeken een wat verheven stijl van verbeelding gebruikt, gebruikt hij in zijn schilderingen een ‘gewone’ stijl, gebaseerd op de tekeningen die hij maakt toen hij in het Heilig Land verbleef van het dagelijkse leven dat hij daar zag.

Een paar jaar geleden heeft onze paus een document laten verschijnen over de roeping tot heiligheid  in de wereld van vandaag onder de titel Gaudete et exultate, verheugt u en juicht, woorden die Jezus in het evangelie van Mattheus zegt aan het eind van de zaligsprekingen. Die zaligsprekingen vormen de bijbelse basis voor wat de paus zegt over heiligheid. Hij geeft meteen in het begin aan dat hij geen uitgebreid en genuanceerd en theoretisch betoog gaat houden over heiligheid ‘met zeer veel definities en distincties’, en het ook niet wil hebben over zaken die bij heiligverklaringen een grote rol spelen zoals teken van heldhaftigheid in de beoefening van deugden, het opofferen van het eigen leven als martelaar, zaken die vandaag ongetwijfeld ter sprake komen. Hij wil zich niet beperken tot degenen die officieel zalig of heiligverklaard zijn, maar hij wil aandacht vragen voor ‘de heiligheid van de deur hiernaast, van hen die dicht bij ons leven, die een weerspiegeling zijn van de aanwezigheid van God’, of zoals hij het een beetje prikkelend formuleert: voor de middenklasse van heiligheid. Niet voor de professionals, niet voor de olympische kampioenen, maar voor de amateurs.

Die professionals kunnen wel als voorbeeld, dienen maar dan niet als voorbeelden die je klakkeloos moet navolgen, die je moet kopiëren, maar als mensen die jou kunnen inspireren om op jouw manier heilig te worden en vooral in jouw ritme, stap voor stap. Of zoals hij het ook zegt, soms gaat het er alleen maar om op een betere manier te doen wat je al doet.

Soms krijg je de indruk wanneer je verhalen over de grote heiligen leest, dat ze heilig geworden zijn door zich allerlei dingen te ontzeggen, zich op te offeren, zoals we ook weten dat topsporters zich van alles ontzeggen en moeten ontzeggen om goed in conditie te blijven, om aan de top te blijven. Dan is het een verademing om bij de paus te lezen: ‘wees niet bang voor heiligheid. Het zal niets van je energie, vitaliteit of vreugde wegnemen. Integendeel: je zult worden die de Vader in gedachte had toen hij jou schiep en je zult trouw zijn aan je diepste zelf’. Worden wie je bent.

‘Worden wie je bent’  is een motto voor de de retraite die we altijd met de groep vormelingen houden. De afgelopen week hadden we weer een bijkomst en gezien de tijd van het jaar stond het Pinksterfeest centraal. Ik had ze gevraagd de twee heel verschillende verhalen over Pinksteren te lezen: het spectaculaire verhaal van de vurige tongen, de storm en het spreken in talen en het heel rustige, eenvoudige  haast gewone verhaal dat Jezus zijn adem over de bange apostelen uitblaast en hen zo de Geest geeft. Het ene verhaal is is afgebeeld in de koepel en daarboven rechts , het ander in de eerste kapel links. Een van de vragen was: welk verhaal vind je het mooist? En de grootst mogelijke meerderheid was voor het eerste spectaculaire verhaal. Maar één vond het tweede verhaal het mooist en ik heb me aangesloten bij die minderheid.

Wil je heilig worden? Als het gewoon kan ?

 

Meer nieuws

Overweging, 7 augustus, 19e zondag 2022 C door pastoor Jacques Grubben

Al het aardse is betrekkelijk want alles is ons toevertrouwd. […]

Vierdaagse mis 2022

De Vierdaagse mis van 17 juli jl in een fotoreportage. […]

Preek voor de achttiende zondag door het jaar 2022 Cenakelkerk  

Preek voor de achttiende zondag door het jaar 2022             […]

Op vakantie in de Cenakelkerk

Ontdek deze zomer de verhalen van de Cenakelkerk tijdens twee […]

Overweging 16/17 juli 2022  Cenakelkerk

Overweging 16/17 juli 2022  Cenakelkerk Eerste lezing Genesis 18, 1-10a […]