Preek voor de 33ste zondag door het jaar 13 november 2022  Cenakelkerk

Preek voor de 33ste zondag door het jaar 13 november 2022             Herwi Rikhof

Mal. 3,19-20a /Lc. 21,5-19

 

Inleiding
We lopen tegen het eind van het kerkelijk jaar dit is voor een tijdje de laatste groene zondag en we lezen altijd op die laatste zondagen dreigende, bang makende stukken uit de profeten en het evangelie  apocalyptische stukken. Vooral uit de teksten uit het evangelie komt de moeilijke situatie van de jonge kerk naar voren komt: vervolging. Waarom lezen we die stukken? Gaat het erom ons bang te maken?

 

Preek
Het was heel apart. De eerste foto die ik zag van het bezoek van onze bisschoppen aan de paus was een foto van hen tijdens het vieren van de eucharistie in de kapel vlak bij het graf van Petrus.  Precies een week daarvoor vierden wij daar de eucharistie, wij een groep pelgrims van de Orde van het Heilig Graf die hier een maand of zo geleden de pelgrimszegen kregen. Maar toch was die foto  voor mij niet de foto die de afgelopen week domineerde. Dat waren foto’s die te maken hadden met de klimaat top in Egypte, foto’s van de alles vernietigende overstromingen in Pakistan. Misschien  bleven die foto’s niet alleen hangen vanwege die grote vernietiging, die deed denken aan de beelden van onze watersnoodramp maar bleven ze ook  hangen omdat ik meestal aan het begin van de week de lezingen van de komende zondag bekijk en die dan de daaropvolgende dagen met me meedraag. De lezingen van vandaag roepen gemakkelijk afschuwelijke beelden op, beelden zoals van die overstromingsramp in Pakistan op. De afgelopen week was ook nog de week waarin vanuit het bisdom een noveen werd gehouden ter voorbereiding van deze zondag gewijd aan het probleem van de armoede in onze wereld, een noveen waaraan men mij vroeg om aan bij te dragen, een noveen waar de twee encyclieken van de paus over onze zorg voor Gods mooie schepping Laudato si en over onze zorg voor de naasten genoemd Fratelli tuti werden genoemd en met elkaar verbonden. De klimaatcrisis raakt de armen echt.

Jezus gebruikt ook beelden van vernietiging en dan heeft hij het niet alleen over oorlog. aardbeving en hongersnood, maar ook over de tempel en daarmee raakt hij echt een zenuw. De tempel is namelijk het centrum van godsdienst en eredienst. De tempel is de plek waar Gods aanwezigheid het meest zichtbaar en tastbaar is. De tempel is de plek waar het Joodse volk beleeft wie en wat ze zijn. En tot op de dag van vandaag is dat te merken. De tempel is er niet meer, alleen een stuk muur, de klaagmuur, is over: een plek van gebed en eerbied.

Wanneer Jezus de vernietiging van de tempel aankondigt, raakt hij dus een zenuw, zoals hij ook een zenuw geraakt heeft toen hij eerder in het evangelie de tempel heeft schoongeveegd en alle handelaars eruit verdreven heeft, want het centrum van godsdienst en eredienst was in zijn ogen een centrum van handel geworden. ‘Mijn huis is een huis van gebed en jullie hebben er een roverhol gemaakt’, had hij toen gezegd. Als reactie op zijn optreden hadden de hogepriesters en schriftgeleerden besloten hem te doden. Maar dit keer gaat hij verder, dit keer maakt hij de tempel niet schoon, dit keer voorzegt hij de vernietiging van de tempel. We horen dit keer niet de reactie van de omstanders, maar we kunnen ons die reactie wel indenken: onbegrip en ongeloof eerst en dan het gevoel dat veiligheid en de vertrouwdheid verdwenen zijn. Wat vanzelfsprekend lijkt voor degenen die de tempel zien, de eredienst met de pracht en praal, de mooie plaats van God in de samenleving, verdwijnt door die voorzegging van Jezus.

Ontkent Jezus die reactie van onbegrip en ongeloof? Nee. Zegt hij, nou zo’n vaart zal het wel niet lopen? Nee. Hij bevestigt het gevoel van onzekerheid en onveiligheid, sterker nog, hij scherpt het aan, want niet alleen die gebouwen van het geloof zullen aangetast worden, ook de mensen van het geloof zullen last ondervinden, en dan niet alleen van vijandige overheden, maar ook van mensen uit de eigen vertrouwde omgeving.

Wat Jezus toen over de tempel zei, zien we nu gebeuren met onze kerken, in ons bisdom en andere bisdommen, in andere parochies en in onze parochie. Kerken worden gesloten, worden afgebroken, voor andere doeleinden bestemd. En dan vallen ook heel dramatische cijfers. In het bisdom Haarlem-Amsterdam worden de komende jaren 99 kerken afgestoten werd laatst meegedeeld. Wat zo vanzelfsprekend leek, die gebouwen, die aanwezigheid: weg. Natuurlijk worden wij hier niet vervolgd, maar wij worden wel lastig gevallen, door de meewarigheid van de overheid, door de subtiele of soms minder subtiele manieren waarop kerk en geloof bekeken wordt, kerken die niet belangrijk genoegd waren om genoemd werden bij de coronamaatregelen, door de apathie in onze eigen families. Geloven is uiterlijk en innerlijk niet meer vanzelfsprekend. Straks zal onze penningmeester iets vertellen over onze financiële situatie die niet al te rooskleurig is.

Waarom doet Jezus die voorzegging,? Waarom treedt hij op als een onheilsprofeet? Waarom treedt hij in de voetsporen van Maleachi en die andere profeten uit het Oude Testament die voorzeggen dat het niet goed zal gaan, dat er dramatische en schokkende zaken zullen gebeuren, dat die dag zal komen? Uit het evangelie wordt dat niet duidelijk. Misschien heeft hij iets zien aankomen, zoals vaker bepaalde mensen verder kunnen kijken dan de oppervlakte en zien wat er onder broeit. Misschien heeft hij willen waarschuwen voor een verkeerde zekerheid, voor een vals vertrouwen, voor een geloof dat zich nestelt in structuren en zich veilig denkt in uiterlijkheid, meent dat het daar om gaat: om de tempel, om het kerkgebouw. Misschien is het wel iets van beide. Maar uit het evangelie wordt wel een duidelijk hoe Jezus omgaat met die reactie van onbegrip en ongeloof van de omstanders, en dat is voor ons van belang .

Die omstandigheden, zegt hij, zijn voor echte gelovige mensen niet het enige en niet het laatste. Dat zijn geen zaken, geen ontwikkelingen die het laatste woord hebben. Er is een gelovige reactie mogelijk. ‘Het zal voor u uitlopen op het geven van getuigenis’. Ik denk dat Jezus met die opmerking wil zeggen: je kunt die omstandigheden zien als een bedreiging, dat is haast vanzelfsprekend, maar je moet ze zien als een uitdaging om het wat populair te zeggen. Sterker nog, je moet die omstandigheden gebruiken om te getuigen, om ergens voor uit te komen. Jezus zegt niet precies waarvoor we dan moeten uitkomen, maar hij geeft wel een aanwijzing: ‘omwille van mijn naam’.

Een naam in de Schrift betekent wie een persoon is, waar hij of zij voor staat. Waar staat Jezus voor? Op het gevaar af de zaak té eenvoudig te maken, zou ik dat willen aanduiden met twee parabels die we dit jaar uit het evangelie van Lucas hebben gelezen en die tot de ontroerendste en diepste verhalen horen van dit evangelie. U kent ze: het verhaal van de verloren zoon en het verhaal van de barmhartige Samaritaan. Jezus staat voor de zorgzaamheid van de Vader, die klaar staat om ieder van ons, wat we ook gedaan hebben, op te nemen. Jezus staat voor die mentaliteit, voor die Geest die de Samaritaan bewoog om iemand die niet tot zijn volk behoorde te verzorgen. Jezus staat niet voor wraak of geweld of dwang, de vaak logische reactie om onaangename zaken. Jezus staat voor de mensenliefde, voor barmhartigheid, niet omdat hij aardig gevonden wil worden of zo, maar omdat dat het gezicht van God onze Vader is, omdat dat de houding van een Kind van de Vader in de hemel is. Getuigen in zijn naam is dat laten zien, die mensenliefde, die barmhartigheid. Makkelijk is dat niet. Moge zijn Geest ons dan ook bezielen.

Meer nieuws

Kom ook Kindje Zoeken bij de Cenakelkerk op zondag 18 december

Zondagmiddag 18 december is er voor kinderen van 4 tot […]

Overweging 2e zondag Advent 2022, door Pastoor Jacques Grubben

Jaarlijks mag ik na Kerstmis verstillen in een retraite. Van […]

Lezingenreeks winterwerk

Op dinsdag 17 januari organiseert de Commissie Winterwerk een lezingavond […]

Vieringen in december in de Cenakelkerk

Zaterdag 3 december 17.00 uur 2e Advent – Eucharistieviering Zondag […]

Preek voor de eerste zondag van de advent 2022 Cenakelkerk

Preek voor de eerste zondag van de advent 2022                  […]